Historie

“Amsterdam Lang 150 Voeten Gebleeven – op de kust van Sussex tusschen Hastings en Beachyhead gestrand”

Deze simpele mededeling schreef een klerk anno 1749 in de betaalrol van de VOC. De tragische geschiedenis van het VOC-schip Amsterdam besloeg slechts elf maanden. In april 1748 besloot men het schip te bouwen, acht maanden later was de bouw reeds voltooid en begin november lag de Amsterdam zeilklaar op de rede van Texel. Harde westelijke wind belette het uitvaren en pas op 8 januari vertrok het schip met 333 personen aan boord, onder wie drie vrouwelijke passagiers.

De storm

Storm noodzaakte de kapitein, na verlies van het roer, onder de Engelse kust voor anker te gaan. Het schip kon het echter niet lang houden en moest na drie dagen op het strand worden gezet. De Amsterdam zonk gestadig weg in de modder en het zand. Een aantal bergingspogingen werd ondernomen en begin maart, toen de lading niet meer kon worden bereikt, werd besloten het schip als verloren te beschouwen.

Een van de eerste beschermde scheepswrakken

In 1969, 220 jaar later, werden door schatgravers met graafmachines talloze voorwerpen uit het schip gehaald, waarbij schade aan romp en dekken werd toegebracht. Na bekrachtiging van de ‘Protection of Wreck Art’ in 1973 werd de Amsterdam een van de eerste beschermde wrakken. Onder auspiciën van het toenmalige ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk (CRM) en de gemeente Amsterdam werd in 1974 de Stichting VOC-schip Amsterdam opgericht.

Eerdere pogingen

Onder invloed van de ontwikkelingen in de onderwaterarcheologie is de stichting zich in het begin van de jaren tachtig gaan richten op onderzoek op locatie. Vanaf 1984 heeft de stichting een drietal opgravingen georganiseerd en is een breed opgezet en historisch en archeologisch onderzoek gestart onder de naam Amsterdam-project. Een reconstructie van het schip en meer nog van het bedrijf van de Compagnie, gebaseerd op een samensmelting van archeologische én historische gegevens, is het uiteindelijke doel. Naast de meest uiteenlopende vondsten en nieuwe feiten over het schip, heeft het Amsterdam-project de basis gelegd voor een nieuwe, moderne aanpak van het onderzoek van Nederlandse Oost-Indiëvaarders. De Amsterdam biedt een unieke gelegenheid om een omvangrijke en waardevolle informatiebron over het Europees en Nederlands maritiem verleden te ontsluiten.